PREMENSTRUAL SENDROM

premenst

Premenstrüel (Adet Öncesi) Duygudurum Değişiklikleri

Birçok kadın doğurganlık çağında bir takım geçici fiziksel ve duygusal değişiklikler yaşarlar. Aslında, düzenli adetleri olan kadınların en az %75’i adet öncesi hoş olmayan fiziksel ya da psikolojik belirtiler bildirmektedir.Bu belirtiler kadınların büyük çoğunluğu için hafif şiddette ve tolere edilebilir derecedir. Ancak, belli bir grup kadın için, bu belirtiler engelleyici olup hayatlarında anlamlı ölçüde bozulmaya yol açabilir.

Adet Öncesi Gerginlik Sendromu (Premenstrüel Sendrom)

Premenstrüel Sendrom (PMS) genelde  adetten 1-2 hafta önce meydana gelen fiziksel, duygusal ve davranışşal belirtiler topluluğudur ve adetin başlaması ile bir kaç gün içinde sona erer. PMS yaygın olup, doğurganlık  çağındaki kadınların% 30-80’ini etkilemektedir. En sık görülen fiziksel belirtiler arasında karında şişkinlik, baş ağrısı, kas ve eklem ağrısı ve göğüslerde hassasiyet bulunur. Kadınlarda en sık gözlemlenen davranışşal belirtiler arasında ise yorgunluk, unutkanlık, konsantrasyonda güçlük, ve sinirlilik ve depresif ruh hali gibi hafif ruhsal değişiklikler vardır.

Psikolojik Belirtiler

· Depresyon
· Öfke
· Sinirlilik
· Kaygı
· Reddedilmeye karşı hassasiyet
· Kendini boğulmuş hissetme
· Sosyal çekilme

Fiziksel Belirtiler

· Uyuşukluk veya bitkinlik
· Uyku düzeninde bozulma (genellikle uykuya meyilli olma)
· İştahta bozulma (genellikle iştahta artış)
· Karında şişkinlik
· Göğüslerde hassasiyet
· Baş ağrısı
· Eller ve ayaklarda şişkinlik

Premenstrüel Disforik Bozukluk (PDB)

Premenstrüel Disforik Bozukluk (PMDD) Premenstrüel Sendrom’un daha şiddetli bir formu olup doğurganlık çağındaki kadınların% 3-8’ini etkilemektedir. Premenstrüel Sendrom’un aksine PDB daha şiddetli premenstrüel duygudurum bozukluğu ile karakterize edilir. En sık görülen belirtiler arasında huzursuzluk vardır, ancak, pek çok kadın depresif ruh hali, anksiyete veya değişken bir ruh hali de tariflemektedir. Bu belirtiler adetten bir-iki hafta önce ortaya çıkar ve adetin başlaması ile tamamen ortadan kalkmaktadır. Tanım olarak bu duygudurum bozukluğu, sosyal ve mesleki işlevsellikte anlamlı bozulmalara yol açar ve en belirgin etkisi ise kişilerarası işlevsellikte görülür.

PDB bir psikiyatrik tanıdır ve duygulanım bozukluklarından biri olarak kabul edilir ve DSM-IV-TR sınıflandırmasında  “Başka türlü adlandırılamayan depresif bozukluk” olarak geçmektedir. Premenstrüel alevlenme (PMA) primer tanının başka bir duygudurum bozukluğu olmadığı durumda (örneğin, majör depresyon ve bipolar bozukluk gibi), adet öncesi dönemde daha da kötüleşen ruh halini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. PDB tipik olarak kadınlarda 20’li yaşlarda ortaya çıkar ve zamanla daha kötüye gidebilir. Hatta, menopoza girerken bazı kadınlarda adet öncesi belirtilerin kötüleştiği gözlemlenmiştir.  PDB daha az sıklıkla ergenlik döneminde başlayabilir ve bazı vaka bildirilerinde yetişkin kadınlar için etkili tedavilerin ergenlerde de yararlı olabileceği gösterilmiştir. PDB için risk faktörleri 20’li yaşların sonunda ya da 30’lu yaşların ortasında olmak, duygudurum veya anksiyete bozukluğu öyküsü, ailede premenstrüel duygudurum düzensizliği öyküsüne sahip olmak ve stres yer almaktadır.

Tanı

Uzmanların Premenstrüel Disforik Bozukluğu diğer fiziksel ve psikiyatrik durumlardan ayırt etmesi önem taşımaktadır. Kronik yorgunluk sendromu, fibromiyalji, huzursuz bağırsak sendromu ve migren gibi bazı hastalıkların PDB ile örtüşmesi söz konusu olabilir. Ek olarak, depresyon ve anksiyete bozuklukları gibi bazı psikiyatrik rahatsızlıklar adet öncesi dönemde kötüleşebilir ve kadında PDB varmış gibi bir tablo ortaya çıkabilir.

PDB için tedavi almak isteyen kadınların tahmini olarak %40’ında PDB yerine altta yatan bir duygudurum bozukluğu alevlenmesi görülmektedir. PDB diğer duygudurum bozukluklarından primer olarak döngüsel doğasıyla ayırt edilebilmektedir. Duygudurum bozukluklarının aksine PDB’de duygudurum belirtileri adet döngüsünün özellikle son 2 haftasında görülmektedir. Ek olarak, bu duygudurum belirtileri gebelik veya menopoz gibi adet yokluğunun olduğu dönemlerde görülmemektedir.

PDB tanısını kesinleştirmenin en iyi yolu belirtileri günlük olarak kaydetmektir. PDB’u olmayan kadınlarda adet ve ovülasyon döneminde hiçbir belirti görülmemesi gerekir.

PMS ve PDB’nun Sebepleri Nelerdir?

Her ne kadar PMS ve PDB’nun kökeni kesin olarak bilinmese de, araştırmacılar bu bozuklukların sadece psikolojik olmaktan çok biyolojik bir fenomen olduğu kanısındadırlar. Güncel araştırmalar, adet öncesi duygudurum değişikliklerine yatkın olan kadınlarda hormonal bir düzensizlik olmadığını, fakat bu kadınların normal döngüsel değişikliklere daha hassas olduklarını belirtmiştir.

PMS ve PDB için Farmakolojik Tedaviler

Psikotrop İlaçlar

Antidepresan ilaçlar, özellikle de SSRI’ların PMS ve PDB’nun tedavisinde faydalı olduğu görülmüştür.

Hormonal Müdahaleler

PMS ve PDB için kullanılan hormonal tedaviler arasında doğum kontrol hapları ve yumurtlamayı engelleyen ilaçlar vardır. Bunlar fiziksel belirtileri azaltmaktadır. Yalnız, kan pıhtıları olan, felç geçirmiş ve migreni olan kadınların doğum kontrol haplarından uzak durmaları önerilmektedir.

Tedavi Yaklaşımı

PMS  ya da PDB tanısı konulduktan sonra tedavi artık başlayabilir. Kullanılan ilaçlar belirtilerin kontrolünü sağlamada yardımcı olurken yaşam tarzında ve yeme alışkanlıklarındaki bazı değişiklikler bu belirtileri ortadan kaldırmakta faydalı olabilir. Bunun yanında aerobik egzersizler, gevşeme teknikleri ve uygun miktarda uyku almak da  yorgunluk ve stresi azaltmada faydalı oalcaktır.

PMS ya da PDB tanısı almış kadınların daha fazla meyve, sebze ve kepekli tahıl ürünleri tüketmesi ve kullandıkları yağ, tuz, şeker, kafein içeren içeceklerden ve alkolden uzak durmaları önerilmektedir.

Daha fazla bilgi için bizimle irtibata geçebilirsiniz.

Atatürk Üniversitesi Yakutiye Araştırma Hastanesi

Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

Kadın Ruh Sağlığı Birimi

Tel: 0442 231 69 68

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>